İçeriğe geç

Çoklu Şirkette Kullanıcı Birden Fazla Şirkete Nasıl Erişir?

Sunucu ve Performans
Çoklu Şirkette Kullanıcı Birden Fazla Şirkete Nasıl Erişir?

Bir holding veya birden fazla şirketi tek yazılımda yöneten bir yapıda, muhasebe veya satış ekibindeki bir kullanıcının farklı şirketler arasında sürekli çıkış yapıp tekrar giriş yapması yerine, tek oturumla şirketler arasında geçiş yapabilmesi beklenir. Bu, çok kiracılı yazılım ve veri ayrımı (bkz. veri ayrımı) prensibini ihlal etmeden kurulması gereken ayrı bir oturum tasarımı sorunudur.

Şirket geçişi veri ayrımını nasıl tehdit edebilir?

Kullanıcı A şirketinden B şirketine geçtiğinde, eğer ekranlardan biri hâlâ eski şirketin verisini önbellekte tutuyorsa, kullanıcı yanlışlıkla B şirketi ekranında A şirketinin verisini görebilir veya daha kötüsü, B şirketi için yaptığı bir işlem A şirketinin kaydına yazılabilir. Bu risk, özellikle şirket bağlamının (context) her ekran ve her API isteğinde tutarlı şekilde taşınmadığı durumlarda ortaya çıkar.

Kayıt bazlı yetki (bkz. kayıt bazlı yetki, kendi müşterisini görme) mantığı burada da geçerlidir; ancak çoklu şirket geçişinde ek olarak, aktif şirket bağlamının oturum boyunca her işlemde doğrulanması gerekir, sadece ekranda görünen şirket adının değişmesi yeterli değildir.

Teknik olarak bağlam nasıl taşınır?

Çoğu kurulumda aktif şirket bilgisi, oturum (session) içinde veya her API isteğiyle birlikte gönderilen bir parametre olarak taşınır; sunucu tarafında her istek, bu bağlama göre hangi şirketin veritabanı veya veri bölümüne erişileceğini belirler. Bu bağlamın istemci tarafında (tarayıcıda) tutulup her istekte sunucuya gönderilmesi yeterli değildir; sunucu tarafında da kullanıcının gerçekten o şirkete erişim yetkisi olup olmadığı her istekte yeniden doğrulanmalıdır.

Es zamanlı kayıt değişikliği ve kilitleme (bkz. eş zamanlı kayıt değişikliği) konusunda anlatılan prensip, burada da geçerli bir uyarı taşır: kullanıcı iki tarayıcı sekmesinde farklı şirketleri açık tutarsa, hangi sekmenin hangi şirkete yazdığı net ayrılmazsa karışıklık yaşanabilir.

Şirketler arası raporlama nasıl farklılaşır?

Holding yapısında konsolide rapor kurulumu (bkz. holding yapısında konsolide rapor) tek şirket bağlamından farklı bir ihtiyaçtır; kullanıcı bazı ekranlarda tek şirketin verisini görürken, yetkiliyse bir konsolide rapor ekranında birden fazla şirketin verisini bir arada görebilmelidir. Bu iki görünüm (tek şirket bağlamı ve konsolide görünüm) ayrı yetkilerle kontrol edilmeli; konsolide görünüm yetkisi olmayan bir kullanıcı yanlışlıkla diğer şirketlerin toplu verisine erişmemelidir.

İz kaydı şirket geçişlerinde neyi göstermeli?

İz kaydı (audit log): kim neyi değiştirdi (bkz. iz kaydı audit log) prensibi, çok şirketli yapıda bir adım daha genişler: kaydın hangi kullanıcı tarafından değil, hangi kullanıcı tarafından hangi şirket bağlamında değiştirildiği de kayıt altına alınmalıdır. Bu bilgi olmadan, bir kullanıcının birden fazla şirkete erişimi olduğu durumlarda, bir değişikliğin yanlış şirkette yapılıp yapılmadığını geriye dönük tespit etmek zorlaşır.

Bu detay, özellikle bir veri karışıklığı şikayeti geldiğinde araştırma sürecini hızlandırır; iz kaydında şirket bağlamı yoksa, sorunun kaynağını bulmak için ayrıca sistem loglarına inilmesi gerekebilir.

SenaryoRiskÖnlem
Şirket değişince ekran güncellenmiyorYanlış şirkete veri yazmaHer istekte bağlam doğrulama
İki sekmede farklı şirket açıkKarışıklıkSekme bazlı bağlam gösterimi
Konsolide rapor yetkisi net değilYetkisiz toplu veri erişimiAyrı yetki tanımı

Kısa kontrol listesi

  • Aktif şirket bağlamı her API isteğinde sunucu tarafında doğrulanıyor mu?
  • Kullanıcının o şirkete erişim yetkisi her geçişte kontrol ediliyor mu?
  • Konsolide rapor görünümü ayrı bir yetkiyle mi korunuyor?

Özet: Birden fazla şirkete tek oturumla erişim, kullanıcı deneyimini kolaylaştırır ama veri ayrımını bozma riski taşır. Aktif şirket bağlamının her istekte sunucu tarafında yeniden doğrulanması, bu riski ortadan kaldıran temel önlemdir.

Sık sorulan sorular

Şirket geçişi sadece ekranda isim değiştirerek mi yapılır?

Hayır, görünen isim değişse de sunucu tarafında aktif şirket bağlamının her istekte doğrulanması gerekir; aksi halde veri karışıklığı riski oluşur.

Kullanıcı iki sekmede farklı şirket açarsa ne olur?

Bağlam doğru taşınmıyorsa karışıklık riski vardır; bu nedenle her sekmenin hangi şirkete bağlı olduğu açıkça gösterilmeli ve her istek bu bağlama göre doğrulanmalıdır.

Konsolide rapor görme yetkisi otomatik mi verilir?

Hayır, bu genellikle ayrı bir yetki olarak tanımlanmalıdır; tek şirket erişimi olan bir kullanıcı otomatik olarak konsolide veriyi görmemelidir.
  • çok şirketli yapı
  • holding yazılımı
  • oturum yönetimi
  • özel yazılım
  • yetki yönetimi