İçeriğe geç

Eski Sistemden Yeni Yazılıma Veri Taşıma Nasıl Planlanır

Özel Teknik Servis
Eski Sistemden Yeni Yazılıma Veri Taşıma Nasıl Planlanır

Eski sistemden yeni yazılıma veri taşıma projesi, önce hangi verinin taşınacağının netleştirilmesiyle başlar; ardından veri temizlenir, test ortamında denenir ve son olarak canlıya geçilir. Planlama adımı atlanıp doğrudan "veriyi aktar" denildiğinde, eksik veya hatalı kayıtlar canlı sistemde ortaya çıkar.

Önce Hangi Veri Taşınacak, Hangisi Taşınmayacak?

Her kayıt taşınmaya değmez. Aktif müşteri, açık sipariş, güncel stok gibi veriler mutlaka taşınır; yıllarca önce kapanmış kayıt veya artık kullanılmayan tanım verisi taşınmadan arşivde bırakılabilir. Bu ayrım yapılmazsa yeni sistem, ilk günden gereksiz veri yüküyle başlar ve veri kalitesi sorunları da birlikte taşınır.

Kapsam kararını vermek için pratik bir ölçüt, son bir-iki yıl içinde hareket görmüş kayıtları taşımak, daha eskilerini ise yalnızca gerektiğinde bakılabilecek bir arşiv dışa aktarımı olarak saklamaktır. Bu ölçüt her işletme için aynı olmayabilir; önemli olan ölçütün baştan tanımlanıp ekip içinde paylaşılmasıdır, aksi hâlde kimin hangi veriyi taşıyacağına her aşamada yeniden karar vermek gerekir.

Veri Temizliği Taşımadan Önce mi, Sonra mı Yapılır?

Mümkünse temizlik taşımadan önce yapılır: mükerrer müşteri kartları birleştirilir, eksik zorunlu alanlar tamamlanır, tutarsız kodlar (örneğin aynı ürünün iki farklı kodla girilmiş hâli) düzeltilir. Taşımadan önce temizlenmeyen veri, yeni sistemde de aynı sorunla devam eder; tek fark, sorunun artık iki sistemde değil tek sistemde yaşanmasıdır.

Temizlik adımı genellikle beklenenden uzun sürer, çünkü eski sistemde "çalışıyor gibi görünen" ama aslında tutarsız olan kayıtlar, taşıma sırasında eşleme kurallarına uymadığı için ortaya çıkar. Bu yüzden temizlik için ayrılan süre, taşıma projesinin takviminde ayrı ve gerçekçi bir adım olarak planlanmalı, "zaten hazır" varsayılarak atlanmamalıdır.

AşamaYapılan iş
1. Kapsam belirlemeTaşınacak/taşınmayacak veri ayrılır
2. TemizlikMükerrer, eksik, tutarsız kayıtlar düzeltilir
3. EşlemeEski alanlar yeni sistemin alanlarıyla eşleştirilir
4. Test taşımaKüçük bir örnekle deneme yapılır, sonuç kontrol edilir
5. Canlı taşımaTüm veri taşınır, karşılaştırmalı sayım yapılır

Test Taşıması Neden Atlanmamalı?

Tüm veriyi tek seferde taşıyıp sonucu canlıda görmek riskli bir yoldur; bir eşleme hatası fark edildiğinde binlerce kayıt zaten hatalı taşınmış olur. Önce küçük, temsil edici bir örnekle (örneğin bir kategori veya bir şubenin verisiyle) test taşıması yapılır, sonuç satır satır kontrol edilir, hata varsa eşleme düzeltilir ve test tekrarlanır. Test sonucu doğrulandıktan sonra tüm veri taşınır.

Test taşımasında yalnızca kayıt sayısının doğru gelmesi yeterli değildir; alanların doğru eşleştiği (örneğin bir tarih alanının gün-ay sırasının karışmadığı) ve ilişkili kayıtların (örneğin bir siparişin doğru müşteriye bağlı kaldığı) da tek tek örnekler üzerinden kontrol edilmesi gerekir. Sayı tutsa bile içerik yanlış eşleşmiş olabilir.

Canlıya Geçişte Eski Sistem Ne Zaman Kapatılır?

Eski sistem, yeni sistemdeki veri sayı ve toplamlarının karşılaştırmalı olarak doğrulanmasından önce kapatılmamalıdır. Taşınan kayıt sayısı, toplam bakiye gibi kontrol edilebilir rakamlar iki sistemde karşılaştırılır; tutmuyorsa eksik taşınan kayıt aranır. Bu doğrulama tamamlanana kadar eski sistem salt okunur modda bir süre daha açık tutulabilir.

Eski sistemin tamamen kapatılması genellikle doğrulamadan sonra bile hemen yapılmaz; bir geçiş dönemi boyunca salt okunur hâlde tutulup gerektiğinde geriye bakılabilecek bir referans olarak saklanması, ilk haftalarda çıkabilecek "bu kayıt eski sistemde nasıl görünüyordu" sorularına hızlı cevap verme imkânı sağlar.

Taşıma Sırasında Eski Sistem Canlı Kalmaya Devam Ederse?

Bazı projelerde taşıma bir günde değil, bir geçiş dönemi içinde yapılır; bu süre boyunca hem eski hem yeni sistemde veri girişi yapılma riski doğar. Bu riski azaltmak için geçiş tarihi ve saati önceden kesin olarak belirlenmeli, o andan itibaren eski sisteme yeni kayıt girilmemesi ekip içinde açıkça duyurulmalıdır. Aksi hâlde iki sistemde aynı anda oluşan kayıtların hangisinin esas alınacağı sonradan karışıklık yaratır.

Geçiş anını mesai saatleri dışında (örneğin hafta sonu veya akşam) planlamak, o sırada hiç kimsenin iki sisteme birden veri girmeye çalışmamasını büyük ölçüde garanti eder. Geçiş tamamlandıktan sonra ilk iş günü, yeni sistemde girilen ilk kayıtların doğru şekilde işlendiği ayrıca kontrol edilmelidir; bu, taşıma değil, yeni sistemin günlük kullanımının sağlıklı başladığını doğrulayan ayrı bir adımdır.

Taşıma projesinin bir diğer unutulan parçası, ekip içi iletişimdir; geçiş tarihinden önce hangi ekranların bir süre kullanılamayacağı, kimin hangi adımda hangi işi yapacağı önceden yazılı olarak paylaşılmazsa, geçiş günü kafa karışıklığı yaşanır. Küçük bir taşıma takvimi (hangi gün ne yapılacak) paylaşmak, büyük veri hacimlerinde bile sürecin öngörülebilir kalmasını sağlar.

Kısa Kontrol Listesi

  • Taşınacak ve taşınmayacak veriyi önceden ayırın.
  • Taşımadan önce mükerrer ve eksik kayıtları temizleyin.
  • Küçük bir örnekle test taşıması yapıp sonucu kontrol edin.
  • Canlı taşıma sonrası sayı ve toplamları karşılaştırmalı doğrulayın.
  • Geçiş anını kesin bir tarih/saat olarak belirleyip ekibe duyurun.

KAV Yazılım, veri taşıma projelerinde kapsam belirleme, temizlik ve test taşıması adımlarının planlanmasında destek verir.

Sık sorulan sorular

Tüm eski veri yeni sisteme taşınmalı mı?

Hayır, aktif ve güncel veri taşınır; kullanılmayan eski kayıtlar arşivde bırakılabilir.

Veri temizliği taşımadan önce mi yapılmalı?

Mümkünse evet; taşımadan önce temizlenmeyen sorun yeni sistemde de devam eder.

Test taşıması gerçekten gerekli mi?

Evet, eşleme hatası küçük bir örnekte fark edilirse tüm veri hatalı taşınmadan düzeltilebilir.

Eski sistem taşıma sonrası hemen kapatılır mı?

Hayır, önce iki sistemdeki sayı ve toplamlar karşılaştırmalı doğrulanmalı, sonra kapatılmalıdır.
  • iş akışı
  • veri bütünlüğü
  • veri kalitesi
  • veri modeli