Müşteriye Özel Fiyat ve İskonto Yazılımda Nasıl Kurulur?

Müşteriye özel fiyat, ürün kartına ikinci bir fiyat alanı eklemekle çözülmez; yazılımda fiyat bir alan değil, sırası belli adımlardan oluşan bir hesaptır. İşleyen kurgu şudur: liste fiyatıyla başlanır, müşteriye bağlı iskonto uygulanır, miktar kademesi değerlendirilir, para birimi ve yuvarlama kuralı en sonda devreye girer. Aşağıda bu adımların sırasını tablo hâlinde, çakışan iskontolarda kararın nasıl verildiğini ve satılan fiyatın neden siparişe yazılması gerektiğini bulacaksınız.

Fiyat neden tek alan olamaz?

Tek alanlı kurguda her yeni ihtiyaç yeni bir alan açar: bayi fiyatı, kampanya fiyatı, sözleşmeli müşteri fiyatı, toptan fiyatı. Bir süre sonra hangi alanın hangi durumda geçerli olduğunu yalnızca kodu yazan kişi bilir ve aynı ürün iki ekranda iki fiyat gösterir.

Fiyatı hesap olarak kurmak bu dağınıklığı toplar. Sistemde tek bir temel fiyat, onun üzerine tanımlanan kurallar ve kuralların hangi sırayla uygulandığını söyleyen tek bir akış bulunur. Yeni bir ihtiyaç geldiğinde yeni alan değil yeni kural eklenir; ekranların hepsi aynı hesabı çağırdığı için fiyat her yerde aynı çıkar.

Bu yapının ikinci kazancı açıklanabilirliktir. Müşteri temsilcisi bir fiyatın neden o şekilde çıktığını adım adım gösterebiliyorsa tartışma biter. Fiyat hesabı, hangi kuralın hangi tutarı değiştirdiğini kayıt altına alacak şekilde yazılmalıdır.

Kuralların uygulanma sırası

Sıra, sonuçtan daha önemlidir: aynı kurallar farklı sırayla uygulandığında farklı tutar çıkar. Aşağıdaki akış, bayi ve kurumsal satış yapan işletmelerde yaygın olarak çalışan sıradır.

Yuvarlamanın en sonda ve tek yerde olması önemlidir. Her adımda yuvarlanan bir hesapta satır toplamı ile sipariş toplamı kuruş farkıyla ayrışır ve bu fark muhasebe tarafında mutabakat sorununa dönüşür.

Çakışan iskontolar: toplanır mı, en iyisi mi seçilir?

Bir müşteri hem sözleşme iskontosuna hem miktar kademesine hem de dönemsel bir kampanyaya uyuyorsa yazılım kendi başına karar veremez. Bu bir politika kararıdır ve yazılı olarak belirlenmeden kodlanamaz. Uygulamada üç yaklaşım görülür.

• Toplama: İskontolar üst üste eklenir. Müşteri için en avantajlı, işletme için en riskli seçenektir; uç durumda maliyetin altına düşen fiyatlar çıkabilir.
• Zincirleme: Her iskonto bir öncekinin sonucuna uygulanır. Toplamadan daha ölçülü sonuç verir ama müşteriye açıklanması daha zordur.
• En iyisini seçme: Uygun kurallardan yalnızca biri, müşteri lehine olan uygulanır. Anlatması en kolay, denetlemesi en basit yaklaşımdır.

Hangi yaklaşım seçilirse seçilsin iki emniyet kurgusu eklenir: hesabın inemeyeceği bir taban ve belirli bir eşiği aşan iskontolar için onay adımı. Taban kuralı, kural tanımındaki bir yazım hatasının satışa zarar vermesini engeller.

Siparişe yazılan fiyat dondurulur

Fiyat hesabı siparişin verildiği anda çalışır ve sonucu siparişe yazılır. Sipariş satırında yalnızca ürün ve miktar tutuluyor, fiyat her görüntülemede yeniden hesaplanıyorsa liste fiyatı değiştiği gün geçmiş siparişlerin tutarı da değişir. Bu, hem müşteriyle hem muhasebeyle çözülmesi zor bir tartışma üretir.

Doğru kurguda sipariş satırı şu bilgileri taşır: uygulanan temel fiyat, uygulanan kuralların kimlikleri, sonuç fiyat, para birimi ve varsa kullanılan kur. Böylece sipariş yıllar sonra açıldığında fiyatın nasıl oluştuğu yeniden kurulabilir. Kuralların kendisi de sürümlenir; mevcut bir kural silinip üzerine yazılmak yerine geçerlilik tarihiyle kapatılıp yenisi açılır.

Yetki, istisna ve denetim

Her kurguda elle fiyat girme ihtiyacı çıkar. Bunu tamamen kapatmak satışı zorlar, sınırsız bırakmak fiyat disiplinini bitirir. Dengeli çözüm elle girişin kime açık olduğunu, hangi sınırın üstünde onay istediğini ve her istisnanın gerekçesiyle kaydedildiğini tanımlamaktır.

Bayi portalı gibi müşterinin kendi fiyatını gördüğü yerlerde ek bir kural geçerlidir: müşteri yalnızca kendisine tanımlı fiyatı görür, başka müşterinin iskontosu hiçbir ekranda, hiçbir çıktıda görünmez. Fiyat gösteren uçların tamamı aynı yetki süzgecinden geçmelidir.

Kısa kontrol listesi

• Fiyat tek bir hesap akışından mı geliyor, ekranlar aynı sonucu mu gösteriyor?
• Adımların sırası yazılı mı, yuvarlama yalnızca sonda mı yapılıyor?
• Çakışan iskontolarda yöntem (toplama, zincirleme, en iyisi) karar altında mı?
• Taban kuralı ve onay eşiği tanımlı mı?
• Sipariş satırı sonuç fiyatı ve uygulanan kuralları saklıyor mu?
• Kurallar geçerlilik tarihiyle mi kapatılıyor, üzerine mi yazılıyor?

KAV Yazılım, bayi ve kurumsal satış yapan işletmelerde fiyat kurgusunu bu akışa göre tasarlar ve mevcut sistemlerdeki dağınık fiyat alanlarını tek bir hesapta toplar.